Հայոց լեզու 5

71. Ընդգծված յուրաքանչյուր բառը մե՞կ առարկա է ցույց տալիս, թե՞ մեկից ավելի:

Մեր ձեղնահարկում կատվի ձագեր գտա: – ինչեր

Որջից դուրս եկողը ձագ էր: – ինչ

Որդին պահարանն էր բերել ու դրել սենյակի անկյունում: – ինչ

Դպրոցին այսպիսի պահարաններ են պետք: – ինչեր

Երկնքում նորից թռչուններ երևացին: – ինչեր

Վանդակի թռչունն էր դուրս եկել: – ինչ

Հատիկը հավաքողները մրջյուններ են: – ինչեր

Ձմռանը պատրաստ սպասողը մրջյունն էր: – ինչ

Գոռացողը պահակն էր: – ինչ

Պահակներ կարգեք, որ ապահով լինեք: – ինչեր

72.Կետերի փոխարեն գրի´ր փակագծերում տրված համապատասխան բառը կամ արտահայտությունը:

Ծառերին արթնացնողը քամին էր։
Այդ օրվանից հետո շատ քամիներ:
Տարբեր պարեր են սովորեցնում դպրոցում:
Դա չտեսնված մի պար էր։
Պարտեզի բոլոր ծաղիկները սպիտակ են։
Եթե բոլոր ծաղիկները միանգամից սպիտակեն, լա՞վ կլինի:
Թող հենց հիմա աչքերը փակեն ու քնեն:
Բոլոր դռները փակ են մի՞թե տանը մարդ չկա:
Անծանոթ համ էր, այդ մրգից չէի կերել:
Տարբեր խոհարարների եփած նույն անունով ճաշերը տարբեր համեր ունեն:

73. Նախադասությունների մեջ ընդգծված արտահայտությունները փոխարինի´ր հոմանիշ բառերով:

Այս աղջիկը հրամայում է մեզ բոլորիս:

Հանկարծ բաբախեց․ բա որ գազանը նորից գա, ինքն ի՞նչ է անելու:

Ա՜յ քեզ պատմություն, լսողների մազերը ցից կանգնել:

հասարակ երեխա է, բայց ինչե՜ր գիտի:

Ձեռ ու ոտը կորցրած մի մարդ բացեց դուռը:

74.Փորձի´ր բացատրել, թե ինչո՞ւ են ընդգծված արտահայտությունները կոչվում «դարձվածքներ», եթե դարձված նշանակում Է «շրջված», «փոխված»:
որովհետև հակառակ բառեր են։

75. Տրված դարձվածքների իմաստները բացատրի´ր:

Օրինակ՝

ջրից չոր դուրս գալ – փորձանքից, նեղ վիճակից ազատվել:

Սիրտ տալ – սիրել
հոգին առնել – սպանել
գլուխը կորցնել – ճարը կորցնել
արևը խավարել – աշխարհը վատը դարցնել
հալից ընկնել – հոգնել
սիրտը վկայել – ինչ որ բան ուզենալ
երես ղարձնել – վախեցնել
սիրտ անել – անհանգստանալ
բկին չոքել – աղաչել

76. Աչքի ընկնել, ձեռ քաշել, գլուխ պահել, ոտքի վրա, ծայրը ծայրին հասցնել, օրերը հաշվված են արտահայտությունները նախադասությունների մեջ գործածի´ր

ա) ուղիղ իմաստով,

բ) որպես դարձվածք:

Օրինակ՝

1.Գիտնականը հետաքրքրվողներին իր հայտնաբերած կենդանու մարմնի բոլոր մասերը ցույց տվեց, միայն գլուխնէրկորցրել:

2.Ուրախությունից գլուխըկորցրելէր:

Բազմիմաստ են մեկից ավելի իմաստ ունեցող բառերը:
Հոմանիշ են մոտ իմաստ ունեցող բառերը:
Հականիշ են իմաստով հակառակ բառերը:
Համանուն են գրությամբ կամ արտասանությամբ նույն կամ մոտ, բայց իմաստով տարբեր բառերը: Դարձվածքները բառակապակցություններ են, որոնց մեջ մտնող բառերն իրենց հիմնական իմաստով չեն գործածվում:

Բառի կազմությունը


Արի արագ գնանք որ աչքի չընկնենք։
Աչքիս չընկնես։


Ձեռ մի քաշի, վերցրու։
ձեռքս մի քաշի։


Գլուխ մի պահիր դու կարաս։
Գլուխդ պահիր որ չցավի։

77. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

Օրինակ՝

սրտի ձև ունեցող – սրտաձև:

Մոր քույրը – մորաքույր
դարպասը պահող – դարպասապահ
ժամանակը ցույց տվող – ժամացույց
ջրի աման – ջրաման
գաղտնիք պահող – գաղտնապահ
նավ վարող – վարող
ծաղկի թերթիկ – թերթիկ
արագ վազող – արագավազ
ամենից մեծ – ամենամեծ
պոչ չունեցող – անպոչ
անուշ համ ունեցող – անուշահամ
քարով շինված – քարաշին
կին բժիշկ – բուժքույր
բալի ծառ – բալենի